Wisselen van het melkgebit

Het wisselen van het melkgebit is een spannende gebeurtenis voor kinderen. Het geeft ze een beetje het gevoel "groot te worden". Bij veel leeftijdsgenootjes zijn er vaak eveneens allemaal lege plekken te zien in de mond. Al zie je soms nog wel verschillen in leeftijden bij het wisselen. Het wisselen duurt ongeveer van 5 tot 14-jarige leeftijd.

Voordat het wisselen begint liggen de blijvende tanden en kiezen al een tijdje klaar in de kaak onder het melkkgebit. Ze worden al eerder gevormd. Als het wisselen begint groeien ze omhoog richting de melktand of kies.

Doorbraaktijden blijvend gebit

Vanaf de leeftijd van ongeveer 5 á 6 jaar komen als eerste nieuwe blijvende kiezen door. Deze kiezen komen door achter de laatste kiezen van het melkgebit. Deze eerste blijvende kiezen worden vaak niet opgemerkt omdat er niet eerst een melkkies uitvalt en ze ook nog eens ver achter in de kleine kindermond doorkomen. Kinderen kunnen bij het doorkomen van deze kiezen wel klagen over pijn in de mond.

Bij de tanden en kiezen die hierna wisselen valt er wel eerst een melktand of kies uit om plaats te maken voor de opvolger. Op ongeveer 13-jarige leeftijd zijn er geen melktanden en -kiezen meer aanwezig. Daarna komen alleen nog de tweede grote kiezen op ongeveer 13 tot 14-jarige leeftijd door. 

Tussen ongeveer 18 en 24-jarige leeftijd kunnen er nog 4 verstandskiezen bijkomen. Maar niet iedereen krijgt verstandskiezen. Soms breken ze niet allemaal of maar gedeeltelijk door. Ook kunnen ze helemaal niet aanwezig zijn.

Het onderstaande schema toont de gemiddelde doorbraaktijden van het blijvend gebit. In de praktijk kunnen tanden en kiezen ook vroeger of later doorbreken. 

Schema met de doorbraaktijden van het blijvend gebit bij het wisselen

Tip

Kijk bij kinderen rond de leeftijd van 5 á 6 jaar regelmatig even achter in de mond of de eerste blijvende kiezen achter het melkgebit al doorkomen. Poets deze nieuwe kiezen meteen goed. Ze zijn erg belangrijk voor de kauwfunctie en moeten een leven lang mee!

Het loskomen van de melktand of kies

Bij het wisselen duwt de blijvende tand of kies tegen de wortel van de melktand of melkkies aan. Daarbij wordt er een stof aangemaakt die de wortel van de melktand of kies langzaam oplost. Hierdoor valt een melktand of kies er tenslotte (makkelijk) uit. Door het oplossen van de wortel zie je dat er aan een uitgevallen melktand of kies meestal nog maar een heel klein stukje van de wortel is overgebleven.

Pijn bij het wisselen

Het doorkomen van de tanden of kiezen kan een kind soms ongemak en (veel) pijn geven. Soms komt een melktand of -kies snel los, maar het kan ook zijn dat hij nog een tijdje half blijft vastzitten. Een kind loopt dan een tijdje met een "wiebeltand" rond. Dit kan pijn geven en kinderen kunnen hiervan extra last hebben bij het eten en poetsen. Poets daarom op die plek extra voorzichtig.

Een (kinder)pijnstiller zoals paracetamol kan eventueel helpen om de pijn bij het wisselen te verlichten. Als de pijn erg lang blijft aanhouden of de melktand of -kies erg lang blijft "vastzitten", kan de tandarts geraadpleegd worden. Deze kan de tand of kies dan vaak makkelijk verwijderen omdat een groot deel van de wortel al is opgelost en de tand of kies al los zit.

Goed poetsen na het doorbreken

Het is erg belangrijk om al direct na het doorbreken van het eerste puntje van de blijvende tanden en kiezen deze al direct goed te poetsen. Het glazuur is nog niet helemaal uitgehard. Goed poetsen met fluoride tandpasta (vanaf 5 jaar met een volwassene of speciale kindertandpasta vanaf 5 jaar!) helpt het glazuur van deze tanden en kiezen verder goed uit te harden.

Daarnaast hebben pas doorgebroken blijvende kiezen vaak diepe groeven waar meer voedselresten en bacteriën in blijven zitten, waardoor deze extra kwetsbaar zijn voor gaatjes. Zelfs door goed poetsen zijn deze diepe groeven soms moeilijk schoon te houden. Om deze diepe groeven te beschermen kan de tandarts of mondhygiënist ze preventief "sealen". Voor meer informatie hierover, zie sealen.

Bijzonderheden bij het wisselen

Voor meer informatie over bjizonderheden bij het wisselen, zie bijzonderheden bij wisselen melkgebit.